1
آمار فضایی-قسمت اول – آشنایی با آمار کلاسیک و آمار فضایی-دکتر سعید جوی زاده

آمار فضایی-قسمت اول – آشنایی با آمار کلاسیک و آمار فضایی-دکتر سعید جوی زاده

نوشته شده در کلیات و تعاریف 7 بدون نظر

مقدمه

علم مجموعه­ای فراگیر از فعالیت­های علمی، آزمایش­های مختلف و پروژه­هایی است که به انسان کمک می­کنند تا در شگفتی­های جهان پیرامون خود کندوکاو کند. حس کنجکاوی، انسان را بر آن می­دارد تا همواره به دنبال کشف علت پدیده­ها و یافتن رابطه موجود میان آن­ها باشد (دلاور، 1387). این تفکر در آغاز در مورد توضیح علل پدیده­های طبیعی بود. برای نمونه پیدایش شب و روز، علت صاعقه، وجود جنگل­ها، تولید مثل در بین موجودات زنده و … ولی کم­کم وارد مسائلی شد که به طور مستقیم بر زندگی روزمره و بقای او اثر داشت برای نمونه درمان بیماری، مقابله با خشکسالی، کاهش ترافیک، تولید محصولات داخلی و …

آمار فضایی شاخه­ای از علم آمار است که درباره پدیده­های وابسته به مکان بحث می­کند؛ بنابراین در سال­های اخیر توجه زیادی به تحلیل داده­های فضایی شده است. داده­هایی که نیازمند فنون منحصر به فرد خود می­باشند و با فنون داده­های غیر فضایی تفاوت دارند. این گونه تحلیل­ها می­تواند
عرصه­های وسیعی در زمینه تحقیقاتی و پژوهشی بر روی دانشجویان، پژوهشگران، برنامه­ریزان و تحلیل­گران بگشاید. از آن جا که در بسیاری از تحقیقات علمی، توجه به مکان از اهمیت به­سزایی برخوردار است در نتیجه آمار فضایی در بسیاری از رشته­ها کاربرد دارد. پیشرفت­های ایجاد شده در زمینه جمع­آوری و پردازش داده­های فضایی امکان کاربرد آمار فضایی را بیش از پیش گسترش داده است (عسکری، 1390). در این فصل به اختصار به آمار فضایی و کاربردهای آن اشاره می­شود.

تاریخچه علم آمار

می­توان منشأ ظهور آمار به صورت توصیف اطلاعات را به سرشماری­هایی که حدود 4000 سال قبل از میلاد مسیح توسط بابلی­ها و مصری­ها و بعداً توسط امپراتوری­های روم و ایران درباره اطلاعات مربوط به زاد و ولد و دارائی­های افراد زیر سلطه خود انجام می­گرفته داشت. بدیهی است که این گونه سرشماری­های بسیار ابتدایی، که به هیچ رو با آمار امروز قابل مقایسه نیست بنای آمار کنونی را پی­ریزی و آغاز نموده است. در همین زمان بود که روش­هایی برای
جمع­آوری، تنظیم و تلخیص داده­ها ابداع گردید.

آمار در قرن چهاردهم برای محاسبه نرخ بیمه، جمع­آوری اطلاعات درباره تولد و وفات، تصادفات و حوادث رایج گردید. در اواسط قرن شانزدهم اولین کتاب احتمال توسط کاردن[1] با عنوان “بازی­ها و شانس” نوشته شد، او در این کتاب روش­های تقلب در بازی­های قمار را ارائه داد. به علاوه وی، موضوع پیش­بینی در نتایج حاصل از انجام آزمایش­ها را مطرح نمود. یکی از کارهای او پیش­بینی روز وفات خودش بود که برای اثبات صحت پیش­بینی در آن روز خودکشی نمود. در اواسط قرن هفدهم پاسکال[2] و فرما[3] اولین کسانی بودند که مطالعه احتمال را به طور علمی شروع کردند. در همین سال­ها مطالعات آماری نیز به صورت توصیفی انجام می­گرفت. مثلاً حس کنجکاوی صاحب فروشگاهی به نام گرونت[4] (1674-1620) وی را به مطالعه و تحلیل نشریه هفتگی کلیسا به نام سیاهه مرگ و میرکه حاوی فهرست تولد­ها، تعمید­ها، مرگ و میرها و علل آن­ها بود کشاند. او نتایج و مشاهدات خود را در کتابی تحت عنوان مشاهدات طبیعی و غیر­طبیعی بر اساس سیاهه مرگ و میر منتشر کرد. این نشریه اولین تفسیر واقعی از پدیده اجتماعی و بیولوژیکی بر اساس انبوهی از داده­های خام بود و بسیاری از دانشمندان تصور می­کنند که این می­تواند تولد جدیدی از علم آمار باشد. گرونت بر اساس نتایج مشاهدات به یک سازگاری شگفت انگیز بین حوادثی که به نظر می­رسید تصادفاً اتفاق می­افتند رسید. از این رو تغییرات پیش­بینی یا درک برخی حقایق دنیایی که در آن زندگی می­کنیم بسیار ارزشمند بودند (نوئل[5]، 1991). از دیگر کارهای دانشمندانی که در این قرن مشاهده شده می­توان به مطالعات مندل در مورد قانون وراثت، گالتون در بکارگیری همبستگی و ارتباط بین صفات و به ویژه فیشر در ابداع روش­های مختلف استنباط آماری اشاره نمود.

از طرفی با ظهور سرمایه­داری و گسترش تجارت، آمار در معرض مسائل پیچیده­تری قرار
می­گیرد و با افزایش حجم اطلاعات جمع­آوری شده کارکردهای کارهای آماری توسعه می­یابند. به طوری که آمار از نظر ماهیت عمیق­تر، از نظر موضوع مورد مطالعه وسیع­تر و از نظر وسائلی که به کار گرفته می­شوند کاملتر می­شود (فينبرگ[6]، 2014). از شروع قرن بیستم همه ساله روش­های متعددی برای جمع­آوری، تجزیه و تحلیل اطلاعات ارائه گردیده که همچنان ادامه دارد.

[1] Kardon

[2] Pascal

[3] Fermat

[4] Grunt

[5] Noel

[6] Fienberg



برچسبها:

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ما در گوگل

آدرس دفتر مرکزی

شيراز - خیابان فلسطین - چهارراه حکیمی - موسسه چشم انداز هزاره سوم ملل
تلفن:07132320953-07132320721
09382252774
Address: P.O.Box 71555-1111, Shiraz, IRAN
No. 3, 4th Floor, Sadaf Building, Beside of the Pars International Hotel, Zand Blvd.,Shiraz, IRAN
E-Mail: sjavizadeh@yahoo.com